0

تجارت الکترونیک؛ مزایا و معایب آن

خلاصه

حتما برای شما هم  بارها پیش آمده که به دلیل نداشتن وقت مناسب و کافی در درگیری ها و شلوغی های دنیای امروز، یا به دلیل گرما و یا سرمای هوا و یا حتی آلودگی هوا و ترافیک شهر، قید رفتن به بازار و خرید اجناس مورد نیاز خود را زده اید و یا هم نه؛ شاید هم از بس خیابان ها را بالا و پایین کرده اید و کالای مورد نیاز خود را پیدا نکرده اید خسته شده اید و کلا خرید خود را به زمانی دیگر موکول کرده باشید. در چنین شرایطی واقعا عالی است که با چند کلیک بتوانید تمام خریدهای خود را در چند دقیقه انجام دهید و حتی غذای خود را هم سفارش دهید.

«تجارت الکترونیک»  پدیده ‌ای که به سرعت درحال فراگیر شدن است، توانسته این امکانات را در اختیارمان بگذارد.

در مقاله ی حاضر سعی بر آن داریم که تجارت الکترونیک و مزایا و معایب آن برای مشتریان و صاحبان کسب و کار را بهتر بشناسیم. با ما همراه باشید.

 

 

تجارت الکترونیک چیست؟

تجارت الکترونیک

تجارت الکترونیک (به انگلیسی: Electronic Commerce) در واقع به شیوه ای از تجارت گفته می شود که در آن بازارهای خرید و فروش و معاملات تجاری بصورت آنلاین صورت می گیرد. به این معنا که فرآیند خرید، فروش، انتقال یا تبادل محصولات،  خدمات یا اطلاعات از طریق شبکه های کامپیوتری از جمله اینترنت صورت می گیرد.

بر طبق این تعریف می توان گفت که شبکه های اینترنتی به عنوان واسطه میان مصرف کنندگان و تولید کنندگان عمل می کنند؛ که فروشندگان اینترنتی در حکم بنگاه های اقتصادی و کاربران اینترنتی نیز همان خریداران و مشتریان می باشند.

تعاریف بالا در واقع  یک تعریف مختصر و در عین حال کامل و جامع از تجارت الکترونیکی بود؛ ولی  برای روشن شدن  دقیق سایر ابعاد و کارکردهای تجارت الکترونیک  می توان آن را از دیدگاه های مختلفی که در ادامه می آیند بررسی کرد:

  • ارتباطات: از دیدگاه ارتباطات، تجارت الکترونیک به معنای تحویل کالا، خدمات، اطلاعات یا پرداخت ها از طریق شبکه های کامپیوتری یا هر وسیله ی الکترونیکی دیگراست.
  • تجارت: از دیدگاه تجارت، تجارت الکترونیکی امکان خرید و فروش محصولات، خدمات و اطلاعات را بصورت آنلاین در بستر اینترنت ارائه می دهد.
  • فرآیندهای کسب و کار: از دیدگاه فرآیندهای کسب و کار، تجارت الکترونیکی معاملات تجاری را به جای روش مرسوم بصورت الکترونیکی انجام می دهد.
  • خدمات: از دیدگاه خدمات، می توان گفت تجارت الکترونیکی هزینه های خدمات را برای طرفین درگیر در معاملات تجاری و همچنین دولت ها کاهش داده و در عین حال هم کیفیت خدمات به مشتریان را افزایش داده و زمان تحویل آن را تسریع می کند.
  • آموزش: از دیدگاه آموزشی، تجارت الکترونیکی یادگیری آنلاین وغیرحضوری را ممکن ساخته و به آموزش  در مدارس،  دانشگاهها و سایر سازمانها از کمک می کند.
  • مشارکت: از دیدگاه مشارکت، تجارت الکترونیکی چارچوبی برای همکاری چه در داخل سازمان و چه بین سازمانهای مختلف فراهم می آورد.
  • اجتماعی: از دیدگاه اجتماعی، تجارت الکترونیکی محلی برای گردهمایی آسان اعضا برای آموزش، انجام معاملات و همکاری است.

 

 

تاریخچه ی تجارت الکترونیک

تجارت الکترونیک در ابتدا در سال های اولیه ی دهه ی ۱۹۶۰ میلادی و زمانی که شرکت های حمل و نقل و برخی شرکت های کوچک فروشنده ی کالا قصد داشتند دفاتر بدون کاغذ داشته باشند ایجاد شد؛ ولیکن با توجه به هزینه ی بالای اتصال به شبکه ها در آن زمان و با وجود اینکه در اواسط دهه ی ۱۹۷۰ میلادی توسط کارگروه تایید استانداردهای بین المللی تایید شده بود و به عنوان استانداردی برای تمامی شرکت ها معرفی شده بود؛ مورد استقبال قرار نگرفت، اما با شروع دهه ی ۱۹۹۰ میلادی و آفرینش مفهوم html  و اینترنت و با افزایش دسترسی به آن و ظهور فروشندگان آنلاین محبوب در این دهه و در اوایل دهه ی ۲۰۰۰ رشد کرد. برای نمونه می توان از وب سایت های آمازون و EBay  در آن سال ها نام برد.

تجارت الکترونیک نیز، مانند هر تکنولوژی دیجیتالی یا بازار خرید دیگری که بر مصرف ‌کننده‌ استوار است، در طول سال‌ها تکامل یافته است. با محبوب ‌تر شدن و نیز همه گیر شدن دستگاه‌های تلفن همراه و  با ظهور سایت‌هایی مانند فیس‌بوک و پینترست (Pinterest) و در سال های اخیر تلگرام و اینستاگرام، شبکه‌های اجتماعی به محرک مهمی برای تجارت الکترونیک مبدل شده‌اند.

با توجه به این امر که امروزه تجارت جهانی بدون تجارت الکترونیک بی معناست، در کشور ما ایران نیز با توسعه ی زیرساخت های ارتباطات و نیز آموزش های صورت گرفته، خوشبختانه شاهد شتاب قابل ملاحظه ای در این زمینه بوده ایم.

 

 

لزوم نیاز به تجارت الکترونیک و اهمیت آن در دنیای امروز

تجارت الکترونیک نیاز دنیای امروز

در سال های اخیر همزمان با پیشرفت های فزاینده تکنولوژی های اطلاعاتی و ارتباطاتی بسیاری از تعاملات در دنیای واقعی به فضای مجازی انتقال یافته است. اصلی ترین ویژگی این تکنولوژی ها یعنی به اصطلاح فشردگی زمان و مکان بسیاری از محدویت های جغرافیایی و زمانی در دنیای فیزیکی را از میان برداشته و فرصت های بدیعی را در طرفین حاضر در معاملات تجاری یعنی موسسات تجاری و مشتریان قرار داده است.

می توان این گونه گفت که تجارت الکترونيک ديگر يک گزينه نيست، بلکه يک ضرورت برای موفقيت تجاری در هر زمينه ای در آينده است. چرا که ذائقه ی بازار و بالاخص مشتری بسیار تغییر کرده است و مشتریان و خریداران با توجه به جو و شرایط زندگی امروز بیشتر ترجیح می دهند که به جای ساعت ها گشتن در مراکز خرید و هدر دادن وقت خود در ترافیک شهر و تحمل گرما و سرما و آلودگی های هوا و امثالهم  تنها با چند کلیک از منزل خود با کیفیت بهتر و گزینه های بیشتر و نیز در زمان بسیار کمتر خرید خود را انجام دهند و لذا صاحبان موسسات و فروشندگان جدای از مزایای خرید اینترنتی که برای آن ها دارد؛ برای زنده ماندن در دنیای رقابتی امروز مجبور به رفتن به سمت تجارت الکترونیک می باشند.

با بررسی  مزایای  تجارت الکترونیک برای مشتریان و صاحبان کسب و کارها هر چه  بیشتر به ضرروت استفاده از تجارت الکترونیک در دنیای امروز پی خواهیم برد که در ادامه به آن ها خواهیم پرداخت.

 

 

مزایا و معایب تجارت الکترونیک

با وجود اینکه تجارت الکترونیک تأثیر بسزایی در ظهور کسب و کارهای موفق داشته و بستر مناسبی برای فعالیت های اقتصادی ایجاد کرده است؛ اما یک کسب و کار موفق باید مرزهای خود را از دنیای اینترنت، شبکه ها و سیستم عامل ها فراتر برده و امنیت مشتریان، تحویل به موقع، سلامت معاملات و مشتری مداری را تضمین نماید.

شناخت مزایا و معایب تجارت الکترونیک و نقاط قوت و ضعف یک کسب و کار اینترنتی برای ایجاد، گسترش و پیشرفت آن، حائز اهمیت است و در صورت عدم شناخت و آگاهی نسبت به این موارد ورود به این عرصه ممکن است با ریسک بسیار زیادی چه  برای مصرف کنندگان و مشتریان و چه برای کسب و کارها و صاحبان آن ها، همراه باشد.

در همین راستا به بررسی مهم ترین مزایا و معایب تجارت الکترونیک می ‌پردازیم:

 

مزایای تجارت الکترونیک برای مشتریان :

  • سهولت

اولین و مهم ترین مزیتی که از آن می توان نام برد سهولت بکارگیری ست. در واقع شما به عنوان یک مصرف کننده هر محصولی را که بخواهید، در اینترنت و تنها با چند کلیک مشاهده نمایید. فقط کافی است نام محصول مورد نظرتان را در موتور جستجو تایپ کنید تا تمام گزینه‌ ها به شکلی مفصل، سازماندهی شده و مرتب، تنها در عرض چند ثانیه ظاهر شوند.

  • صرفه جویی در زمان

با تجارت الکترونیک دیگر نیازی نیست که ساعت‌ها رانندگی کنید یا ترافیک و آلودگی های هوا و … را تحمل کنید و به امید پیدا کردن چیزی که می ‌خواهید، مغازه‌ها را مشاهده و جستجو و مقایسه  کنید. بلکه تمامی این کارها را می توانید از طریق فروشگاه‌های آنلاین قرار دهید و در انتها هم محصول مورد نظرتان را ظرف چند روز درب منزلتان تحویل بگیرید.

مزایای تجارت الکترونیک

  • ایجاد انتخاب های گسترده برای مشتریان

در تجارت الکترونیک، مشتری می‌تواند بدون نیاز به رفتن از این مغازه به مغازه‌ی دیگر، به راحتی طیف وسیعی از گزینه های مختلف را به راحتی و سرعت با یکدیگر مقایسه کند و متوجه شود که کدام فروشنده، بهترین گزینه و قیمت را ارائه می‌ دهد و نیز موارد متعدد تری برای انتخاب دارد چرا که برخلاف دنیای واقعی که فروشگاه فضای محدودی دارد، در اینجا مشتری می تواند کل موجودی انبار را ببیند و این موضوع قطعا رضایتمندی هرچه بیشتر وی را در پی دارد.

  • امکان تعامل و برقراری ارتباط میان مشتریان

شرکت‌ها به دلیل بالا بودن رقابت، از شما می‌خواهند تا به نظرات و بررسی‌های سایر مصرف‌کنندگان نگاهی بیندازید. بررسی‌های مثبت و منفی در هر وب‌سایتی وجود دارد و علاوه بر آنکه می‌توانید نقدها و نظرات مثبت مربوط به هر کالا را مشاهده کنید و از دلایل  کسانی که آن محصول را دوست نداشته ‌اند نیز آگاه شوید و به مبادله ی نظرات و مقایسه ی تجربیات آن ها بپردازید.

  • کارت های تخفیفی و حراجی های اینترنتی

برای هر تجارت آنلاینی که به دنبال شماست، تعداد زیادی کوپن و تخفیف وجود دارد و با اینکه این مسئله در ابتدا  برای مشتری‌ های  بسیار عالی بود، امروزه  تمامی افراد حتی  کسانی  که برای اولین بار از آن فروشگاه خرید میکنند را نیز شامل می شود. به عنوان مثال “شگفت انگیزهای دیجی کالا” که شما می توانید در آن برهه ی زمانی محصولی را با همان کیفیت به قیمت بسیار کمتر خریداری کنید.

  • حذف واسطه ها

از دیگری مزیت های تجارت الکترونیک که در نهایت به پرداخت هزینه ی کمتر توسط مشتری می انجامد، می توان به حذف واسطه ها اشاره کرد که با کوتاه کردن کانال ارتباطی میان خریدار و فروشنده به تولید محصولات با قیمت نهایی کمتر و سود بیشتر می انجامد. که البته این ویژگی علاوه بر اینکه به سود مصرف کننده است، به صاحبان کسب و کار نیز می تواند به همان میزان سودرسانی کند.

  • امکان استفاده ی تمامی مردم

مزیت دیگر تجارت الکترونیک حذف فاصله های طبقاتی و محدودیت های مکانی ست به این صورت که با تجارت الکترونیک تمامی مردم در سراسر دنیا از کشورهای صنعتی و در حال توسعه تا مناطق روستایی و دورافتاده هم می توانند از آن بهره مند گردند. آن هم دسترسی ۲۴ ساعته در ۷ روز هفته و در تمامی ۳۶۵ روز سال که این مزیت را نیز می توان هم برای مشتریان و هم صاحبان کسب و کار برشمرد.

 

مزایای تجارت الکترونیک برای کسب و کارها :

  • افزایش پایگاه مشتریان

پایگاه مشتریان از دغدغه‌های اصلی  تمامی  کسب‌ و ‌کارها اعم از آنلاین و غیرآنلاین می باشد. نیازی نیست که کسب ‌و ‌کارهای آنلاین، نگران برخوردار بودن از بهترین ویژگی‌ها در شهر خود برای گرفتن مغازه و شرکت و موسسه و امثالهم باشند، چرا که مردم از سراسر جهان، به محصولات آن‌ها دسترسی دارند و می‌توانند در هر زمانی برای خرید به آن‌ها مراجعه کنند. در واقع می توان گفت که تجارت الکترونیک از طریق بازاریابی به افزایش تعداد مشتریان می انجامد.

  • تراکنش‌های فوری

در تجارت الکترونیک، دیگر نیازی به انتظار برای نقد شدن چک یا انتظار برای انواعِ دیگر پرداخت‌ها نیست. تراکنش‌ها بلافاصله انجام می‌شوند  یا حداکثر به ۲ یا ۳ روز زمان نیاز دارید تا پول، از طریق سیستم بانکی وارد حسابتان شود.

  • افزایش فروش افزایش فروش از مزایای تجارت الکترونیک

کسب‌ و‌ کارهای آنلاین، نیازی به گرفتن یک مکان فیزیکی و اداره کردن یک فروشگاه ندارند و می‌توانند فروش آنلاین بیشتری با حاشیه ‌ی سود بالاتری داشته باشد. آن‌ها می‌توانند به روش‌های مختلفی پول را از مشتری دریافت کنند تا خرید را برای مشتری سریع ‌تر و راحت تر کنند. این کسب‌ و‌ کارها گسترش فعالیت های شرکتشان در سطح ملی و بین المللی می‌توانند محصولات بیشتری را به فروش برسانند.

  • کمک به شرکت های کوچک

در گذشته شرکت های کوچک بعضا محکوم به شکست بودند چرا که با وجود شرکت های بزرگ مردم کمتر سمت این شرکت ها برای دریافت محصول و خدمت می آمدند ولیکن در دنیای امروز تجارت الکترونیک به شرکت های کوچک کمک کرده و به آن ها توان مقابله و رقابت با شرکت های بزرگ را داده است.

 

معایب تجارت الکترونیک برای مشتریان :

معایب تجارت الکترونیک

  • حریم خصوصی و امنیت

از مهم ترین معایب تجارت الکترونیک می توان به اینترنت به عنوان یک شبکه ی فاقد سیاست گذاری و بدون مالک اشاره کرد هرچند که در سال های اخیر و با تدابیر اندیشیده شده در زمینه ی امنیت فضای سایبری بسیاری از این مشکلات برطرف شده است ولی باید توجه داشت که پیش از انجام تراکنش‌ها به صورت آنلاین، ابتدا گواهی ‌های امنیتی (نظیر نماد اعتماد الکترونیکی و …) آن وب ‌سایت را بررسی  کنید. درست است که خرید آنلاین ساده و راحت است، ولی هیچ‌ کس دوست  ندارد اطلاعات  شخصی ‌ا ش  به سرقت برود یا درگیر کلاهبرداری های آنلاین شود.

  • کیفیت

با وجود اینکه در تجارت الکترونیک، همه چیز به راحتی در دسترس قرار گرفته است، مشتری فقط پس از تحویل گرفتن محصولات می‌ تواند آن‌ها را واقعا ببنید و لمس کند لذا پیش از خرید حتما تمامی جوانب را بسنجید و نظرات و تجربه ها را بطور کامل بخوانید و بررسی کنید.

  • هزینه‌های پنهان

مشتری  در زمان خرید، از قیمت کالا، هزینه‌ ی حمل‌ و‌ نقل، بارگیری و مالیات آگاه می ‌شود. ولی باید مراقب باشید، زیرا ممکن است هزینه‌ های پنهانی وجود داشته باشد که بر روی صورت ‌حساب خرید شما ذکر نشده ‌اند، ولی بر روی فرم پرداخت ظاهر می‌ شوند.

  • تاخیر در دریافت کالا

اگرچه  در بیشتر موارد، تحویل محصولات، سریع‌ تر از زمان مورد انتظار انجام می‌شود، ولی باید آمادگی تاخیر در دریافت کالا را نیز داشته باشید.

  • نبود تعامل شخصی

از دیگرمعایب تجارت الکترونیک فقدان  تعامل و برقراری ارتباط مستقیم خصوصا با فروشنده است که البته این امر اکثرا در هنگام خرید از شرکت ها و کسب و کارهای بزرگ اتفاق می افتد.

معایب تجارت الکترونیک برای کسب‌ و‌ کارها :

  • مسائل امنیتی

با وجود اینکه کسب‌ و‌ کارها  اقدامات  فراوانی  انجام  می ‌دهند تا امنیت خود  و مشتریانشان را حفظ  کنند، افرادی وجود دارند که می‌توانند از هر دیوار آتشینی عبور کنند و اطلاعاتی را که می‌خواهند به دست بیاورند. همه ‌ی ما در سال ‌های اخیر شاهد این مسئله بوده ‌ایم که بزرگ ‌ترین و مشهورترین کسب ‌و‌ کارها نیز ممکن است هک شوند.

  • مسائل پرداختی و مالی

بسیاری از موسسات مالی، در زمان مناقشه در مورد پرداخت صورت‌حساب، طرفِ مشتری را می‌گیرند، زیرا می‌خواهند مشتری خود را حفظ کنند که همین امر برخی اوقات می تواند موجب تحمیل شدن خسارت به کسب ‌و ‌کار تجارت الکترونیک ‌شود.

  • نیاز به تخصیص هزینه‌ی بیشتر برای زیرساخت‌های تجارت الکترونیک

همچون بسیاری از فناوری های نوظهور در دنیای امروز تجارت الکترونکی نیز نیازمند بسترسازی های خاص می باشد.

  • ارجاع کالا و خدمات پس از فروش

زیرساخت‌ های کسب‌ و ‌کار آنلاین، باید کامل و بی ‌عیب باشند. این نیز هزینه ‌های دیگری را برای کسب ‌و ‌کار ایجاد می‌کند، زیرا مشتریانی هستند که پس از تحویل گرفتن کالا، از کیفیت آن راضی نبوده و کالا را ارجاع  می‌ دهند.

  • وجود خدمات اینترنتی کافی خدمات تجارت الکترونیک

امروزه ظاهرا همه‌ ی مردم، همیشه می ‌توانند از اینترنت استفاده کنند، ولی باید توجه داشته باشید که هنوز هم مناطقی وجود دارد که پهنای باند شبکه در آن‌ها می‌ تواند مشکل ‌ساز شود و لذا باید پیش از راه ‌اندازی کسب‌ و ‌کار تجارت الکترونیک خود، مطمئن شوید که منطقه ‌ی شما از پهنای باند مخابراتی‌ ای که  برای اداره‌ ی موثر کسب ‌و ‌کارتان ضروری است، برخوردار است.

  • نگهداری و به روز رسانی مستمر

وقتی کسب ‌و ‌کاری، فعالیت خود را به صورت تجارت الکترونیک شروع کرده است، باید برای سازگار ماندن، آماده‌ ی تغییر باشد. با رشد تکنولوژی، سیستم‌ های مورد استفاده در کسب ‌و‌ کار شما نیز باید به روز نگه داشته شوند یا در صورت نیاز، جایگزین شوند.

 

 

نتیجه گیری :

همانطور که گفتیم نیاز دنیای امروز و بشر امروزی  دیگر کسب و کارها و معاملات تجاری پیشین را طلب نمی کند و مردم به جای صرف زمان زیاد برای گشتن و خرید کالا که بعضا ممکن است به نخریدن هم بیانجامد، ترجیح می دهند که خریدهای خود را به راحتی و تنها با چند کلیک از طریق فروشگاه های اینترنتی انجام دهند یا حتی برای پرداخت قبوض، سفارش غذا، آموزش و امثال این خدمات؛ لذا ما نیز به عنوان صاحب یک شرکت و کسب و کار باید خود را با این نیاز جامعه وفق دهیم تا بتوانیم در دنیای رقابتی امروز به حیات خود ادامه دهیم. هرچند که از این کار قطعا مزایا و سودی بسیار نصیب خود ما نیز خواهد شد از جمله می توان به افزایش پایگاه مشتریان و فروش و سود بیشتر اشاره کرد.

با همه ی این ها و با وجود اینکه تجارت الکترونیک تأثیر بسزایی در ظهور کسب و کارهای موفق داشته و بستر مناسبی برای فعالیت های اقتصادی ایجاد کرده است؛ اما عقل سلیم حکم می کند که قبل از هرگونه اقدامی چه به عنوان مشتری و چه به عنوان صاحب یک کسب و کار ریسک نکنیم و مزایا و معایب آن را به دقت مورد بررسی  قرار دهیم و با آن آشنا شویم تا دچار سرقت اطلاعات شخصی مان و یا کلاهبرداری های اینترنتی و یا حتی هک اطلاعاتمان نشویم. که در این مقاله سعی شد حتی الامکان به مهم ترین این موارد پرداخته شود.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *