0

خشم و راهکارهای کنترل ان

anger management angry people

مقدمه

خشم هم یکی از نعمات الهی است که در اختیار انسانها و سایر موجودات قرار گرفته است ، اما متاسفانه بسیاری از افراد  از این نعمت در راه درست استفاده نمی کنند. به هیچ وجه گفته نمی شود که خشم را از بین ببرید چون اگر خشم چیز بدی بود خدا آن را نمی آفرید و در وجود انسان به ودیعه نمی گذاشت . غضب و خشم از نیازهای حیاتی وجود انسان است . بدون خشم انسان نمی تواند هیچ خطری را از خود دفع کند ، با هیچ دشمنی در نمی آویزد و از هیچ مهلکه ای فرار نمی کند. بنابراین ریشه کن کردن آن از وجود آدمی نه ممکن است نه لازم. تنها کاری که باید انجام داد وانجام آن ممکن است این است که قدرتش را تا جایی درهم بشکنیم که به فرمان عقل گوش کند و بیهوده آتش به پا نکند و درون وبیرون را دچار آشفتگی نکند. آنجا که لازم است و تحت هدایت عقل وشرع بروز کند و جایی که حلم وصبوری لازم است عقب نشینی کند.پس بنابراین خشم باید در اختیار انسان باشد و هدف از این نوشته این لست که خشم را درک کرد و آن را کنترل کرد

 

۱٫ خشم چیست ؟

خشم در لغت به معنای غضب ، تغضب : از جا در رفتن ؛ اغتضاب ،.تغضب : خشمگین شدن ؛ غضب : خشمگینی ، اوقات تلخی ،.جوش وخروش ؛ غاضب : خشمگین و غضب : سخت خشم ، زود خشم است .(ترجمه المنجد الطلاب ج ۲ ، ص ۱۴۱)

و خشم در اصطلاح لغت نامه ی دهخدا ، حرف خ به معنای : هیجان و حرکت خاصی است از روح انسان ، به منظور غلبه و شکست فرد مقابل .

و همچنین در جایی دیگر : غضب شعله ای است که از آتش برافروخته ی جهنم اقتباس شده است ، تنها با این فرق که آتش غضب فقط بر دلها افروخته می شود و چون آتش زیر خاکستر در درون دل جا گرفته و وقتی شعله بکشد هم کسی که خشمگین شده را می سوزاند و نابود می کند و هم اطرافیان به آتش او سوخته می شوند (کیمیای سعادت ، ص ۶۷)

در بسیاری از روایات هم از خشم به آتش یاد کردند که همه چیز را می سوزاند و نابود می کند ، اما با دقت می توان فهمید که آتش هم به خودی خود اگر کنترل شده باشد ضرری ندارد ، بلکه منافع بسیاری هم دارد.اگر آتش نبود قطعا انسان لنگ می ماند ، پس خشم باید تحت کنترل انسان باشد . خشم عکس العملی طبیعی در برابر تهدیدات ، خطرها و ..است که به انسان اجازه ی دفاع از خود در شرایط بحرانی رامی دهد. خشم برای بقا و پایداری انسان ضروری است ولی به این موضوع هم باید توجه داشت که برخورد فیزیکی از نظر معیارهای انسانی و اجتماعی ناهنجار تلقی می شود و پیامد های منفی دارد.خشم مثل رودخانه ای پرآب است که جلوی آن سدی وجود دارد که می تواند منافع زیادی داشته باشد اما اگر سد شکسته و خراب شود تمام خوبی هارا ازبین می برد و انسان را نابود می کند.

خشم می تواند به دلایل حوادث و رویدادهای بیرونی یا تغییرات درونی باشد.

خشم به سه شکل خود را نشان میدهد :

الف) حالت پرخاشگری :

این حالت محسوس ترین حالت است و کسی که دچار خشم شدید است به فضای اطراف خود حمله ور می شود و سینه و چانه ی خود را جلو می دهد و به حریم طرف مقابل تجاوز می کند و او را سرجایش می نشاند.

ب) خشم با اتخاذ موضع دفاعی :

شخصی که حالت دفاعی می گیرد صورتش را صاف کرده و با بستن لبهایش محکم می ایستد ولی حرکات سریع چشم ، برافروختگی صورت و نفس تند به چشم می خورد و رفتارهای هجومی وجود ندارد و فرد تا جایی که می تواند از تماس چشمی پرهیز می کند.

ج) حالت سوم خشم عقب نشینانه است :

در این حالت فرد خود را عقب می کشد و سکوت می کند و تنها به اخم کردن بسنده می کند و معمولا فرد محل را ترک می کند.

” فروید می گوید : اگر خشمت را بیرون بریزی و ابراز کنی حالت بهتر خواهد شد. “

سرکوب کردن انواع احساسات و عواطف خطرناک است و پس از مدتها سرکوبی و انکار به شکل غیر قابل کنترل تخلیه خواهند شد.

از نظر جسمی هم از نظر متخصصان و پزشکان موجب بیماری ها و افزایش فشار خون ، افزایش و بی نظمی ضربان قلب ، سر دردها و میگرن ،.اسهال و یبوست دایمی ومزمن ، قاعدگی با خونریزی ودرد شدید ، بی اشتهایی و پرخوری عصبی ، زخم معده ، زبان طعنه آمیز و نیش دار و افسردگی و خودکشی و قتل ها هم می شود. پس بنابراین ابراز عواطف انسانی به شکل درست آن می تواند باعث جلوگیری از بسیاری از بیماری ها و مشکلات شود.

_ تفاوت خشم ساده و خشم بیمارگونه چیست ؟

خشم سالم واکنش طبیعی وغریزی در برابر احساس تهدید ، نادیده گرفته شدن ، احساس نا امیدی و بی عدالتی و دست نیافتن حق وحقوق خود ، احساس قربانی بودن و….. در فرد ایجاد می شود اما با فرو بردن و سرکوب و انکار آن خشم دوباره به درون بدن برمی گردد و به شکل افسردگی ، اضطراب و بی حالی و بی حوصلگی و ناامیدی و در نتیجه بیماری هایی مثل مشکل قلب ، خواب آلودگی ، کاهش قوای جنسی و پرخوری و بی اشتهایی ، تنگی نفس ، اعتیاد و ….می شود.سعی کنید در خشم خود جسور ومنطقی تر باشید نه پرخاش گر وتندخو. برای کنترل خشم قبل از هرچیز آرام باشید و به جوابی که می خواهید بدهید خیلی خوب فکر کنید. هرچیزی که به فکرتان می رسد را به زبان نیاورید. شما باید یاد بگیرید که چگونه بدون صدمه زدن به دیگران از خوذفاع کنید . و جسوربودن به معنایی که برای خودتان ودیگران ارزش قایل باشید و با احترام رفتار کنید و مشکلاتتان را منطقی حل کنید. ابتدا تحمل غیظ و خشم برای هر انسانس سخت است ، حرفهای ناخوشایند شنیدن و جواب ندادن کار مشکلی است اما وقتی با حلم و بردباری جلوی آنها گرفته شود می بینید که کار بسیار راحت و لذتبخشی است. خشم هم یکی از راههایی است که خدا برای رشد روحی انسان در وجود او قرارداده و برای کمال او لازم است. اما استفاده از آن مشروط به اصل تربیتی تحت نظر رهبران الهی است.

” حضرت علی (ع) می فرمایند : هرگاه خواستی با کسی دوست شوی ابتدا اورا به خشم آور ، پس اگر در آن حال با تو با انصاف رفتار کرد با او دوستی کن و گرنه او را رها کن . شرح نهج ابلاغه ، ج ۲۰ ، ص ۳۲۵)

خشم های مفید :

در زندگی الان که بسیاری از مفاسد به چشم می خورد گاهی ضروری است که خشم در موارد خاصی جهت جلوگیری از بسیاری از آسیب ها ابراز کرذ : در مواردی مثل وقتی که باشما رفتار نامناسبی شده و حقوق شما ضایع می شود.

کمک به حفظ احساسات مثبتی مثل غیرت و دینداری ….که با از بین رفتن آنها انسان بودن و ایمان زیر سوال می رود.

دفاع از عزت نفس و حقوق فردی ، عدم تایید نقض قوانین و هنجارهای جامعه ، معیارهایی که اگر نباشند و با آنها برخورد نشود موجب هرج ومرج در جامعه می شود و باعث به خطر افتادن د از بین رفتن جان ومال و ناموس مردم می شود.تظاهرات یا جنگ و عصبانی شدن مردم برای ایجاد تغییراتی در شیوه ی حیات جامعه و البته خشم در صورتی موثر واقع می شود که به اصطلاح یک بی عدالتی باشد و شخص فکر می کند که با خشم خود می تواند نظر خود را بفهماند و یا رفتار فرد دیگری را تغییر می دهد و یا باهم همکاری کنند.

 

_ واکنش افراد در برابر خشم و عصبانیت :

( پیغامبر خوبی ها (ص) می فرمایند : انسانها در برابر خشم و غضب گوناگون هستند : بعضی دیر عصبانی می شوند و زود آرام می گیرند ، گروهی زود خشمگین می شوند و زود آرام می گیرند ، گروهی هم زود خشمگین می شوند و دیر آرام می گیرند و برخی دیگر دیر خشمگین می شوند و دیر آرام می گیرند ، با این حال بهترین اینان کسانی هستند که دیر به خشم می آیند و زود آرام و راضی می شوند و بدترین کسانی هستند که زود خشمگین می شوند و دیر آرام و راضی می شوند. بحار الانوار ج ۷۸ ص ۲۱ ج ۶)

 

خشم انواعی دارد که از نظر چگونگی ابراز سه دسته تقسیم می شوند :

الف).زیاده روی در خشم ( خشم افراطی ) :

گاهی ابراز خشم خارج از حدود آن است فرد و کنترل خود را از دست می دهد و به حالت حیوان درنده تبدیل می شود و اعمال غیر انسانی را انجام می دهد.این خشم غیر قابل کنترل باعث بیماری های جسمانی (فشار و قند بالا ، میگرن ،.ضربان قلب نامنظم و..) ، پرخاشگری ، اوقات تلخی در زندگی خانوادگی و ارث رسیدن به فرزندان و…. می شود.

 

ب)خشمگین نشدن (حالت تفریطی) :

گاهی فرد اصلا عصبانی نمی شود. به طوری که گاهی شرعا باید عصبانی شود و از حدود الهی و حقوق مظلومی و…. دفاع کند هیچ اقدامی نمی کند. برای او هیچ چیزی فرقی ندارد و در هیچ شرایطی هیچ کاری انجام نمی دهد. عدم وجود خشم در انسان یک کمبود است و این افراد بسیار اندک است.

 

ج) اعتدال در خشم :

یعنی جایی که باید اقدام کند و از حق دفاع می کند و جایی که لازم نیست خشم خود را کنترل می کند و خشم از حدود شرعی و انسانیت خارج نمی شود. اگر خشم بد بود خدای دانا هیچوقت آن را نمی آفرید وظیف ی هرکس این است که نابجا و بی دلیل عصبانی نشود و به خوبی آن را کنترل کند.

 

۵٫ خشم در منزل وهمسران

” یکی از نشانه های خدای متعال این است که برای شما از جنس خودتان جفتی آفریدم که در برابر او آرامش یافته و باهم انس بگیرید و بین شما و دوستی و محبت قرار داد . روم آیه ۲۱″

تندخویی و عصبانیت  محبت در خانواده را ازبین می برد . همان فریاد اول ضربه ی مهلکی بر زندگی مشترک است .

بیشتر دعواهایی که به جدایی و طلاق رسیده بدلیل خشم های بی جایی بوده ه باع دلسردی دوطرف شده و کار را به اینجا کشانیده که خانم وظایفص را انجام نمی دهد و یا مرد هنگام برگشت به منزل خستگی و عصبانیت محل کار خود را سر همسر وفرزندانش خالی می کند.

زن وشوهر باید مایه ی آرامش ودلگرمی یکدیگر باشند. هریک از زوجین باید از خشم وناراحتی های بی جا پرهیز کنند ؛ برای این منظور مرد نباید خستگی و ناراحتی محل کار خود را از زندگی خانوادگی جدا کند و زن هم باید از ابراز خستگی و ناراحتی به همسرش خودداری کند و هنگام بازگشت او به منزل به بهترین شکل پذیرای اوباشد. باید یاد بگیریم اگر موضوع خوبی برای صحبت نداریم سکوت بهترین گزینه است و همچنین شوخی وخنده ، تنوع در زندگی از ایجاد خشم های بی جا وکدورت جلوگیری می کند. برای داشتن خانواده ی موفق باید از بروز خشم به شیوه ی کنترل نشده در خانواده جلوگیری کرد ؛ چرا که امروزه متداول ترین خشونت موجود در جامعه ابتدا در خانواده ها رخ می دهد..

هرکسی وقتی احترام به خود را یاد نگرفته باشد و با احساس تحقیر زندگی کرده باشد به طور طبیعی به دیگران هم احترام نمی گذاریم و این بی احترامی بر افراد از خود ضعیف تر اعمال می شود.برای داشتن جامعه ی سالم باید خانواده های سالم و موفق داشت.

قطعا با عصبی شدن و خشونت هیچ مشکلی برطرف نخواهد شد بنابراین بهتر است با آرامش روند بهبودی را تسکین داد یعنی :

  • هنگام عصبانیت همسر سعی کنید با مسایل مختلف حواس خود را پرت کنید تا با هم وارد بحث نشوید و هنگامی که او آرام شد مسایل را راحت تر حل کنید.
  • مشکل را درک کنید : سعی کنید اگر این عصبانیت ها گاها و از روی خستگی زیاد است همدیگر را بهتر درک کنید ورفتار همسر را به حساب لجبازی و بی احترامی به خود نگذارید.
  • شنونده ی خوبی باشید : زمانی که همسرتان در مورد مشکلش با شما صحبت می کند به دقت و سراپا به حرفهایش گوش کنید و سعی کنید بتوانید به او کمک کنید. شنونده ی خوب بودن بهترین هدیه به همسرتان است.
  • اگر عصبانیت ها همیشگی و پرتکرار است آنها را ریشه یابی کنید .به اعتقاد روانشناسان گاهی بروز حالات عصبی بدلیل اضطراب های نهفته است.با او جر وبحث نکنید تا عصبانیت او فروکش کند. پرهیز از هرگونه خصوصا در جمع بهترین راهکار اختلافات زناشویی است.
  • امید بدهید : اگر همسرتان برای بهبودی خود تلاش می کند به او امید بدهید. امید وتشویق کردن نیروهای قدرتمندی برای تلاش و تغییر به او می دهد.
  • اعتماد و اتکا به نفس:

با اعتماد به نفس و تسلط به نفس می توان شرایط عصبی بودن را کنترل کرد باید با حفظ آرامش خود به فرو بردن و کاهش خشم همسرتان کمک کنید. همیشه و به خصوص در جمع به شخصیت همسرتان احترام بگذارید.

 

۶٫ دلایل وعوامل خشم :

عامل ایجاد خشم در هرکس هرچیزی که باشد اثرات مخربی بر جسم و روان انسان دارد که گاهی جبران ناپذیرند. بعضی از این عوامل عبارت اند از :

خستگی جسمی ، گرسنگی و ضعف جسمانی ، توقعات و انتظازات بی جا از دیگران ، عدم انتقاد پذیری ، داشتن  ضعف در منطق و استدلال ،.مزاح و شوخی بی جا و مسخره کردن دیگران ، شکست در کارها ، اضطراب و نگرانی ، احساس خود کم بینی و کمبود اعتماد به نفس ، عدم درک کافی دیگران و کمبود محبت وحس حقارت ، تفسیر نادرست و قضاوت بی جا از اتفاقات و دیگران ، نارضایتی از خود ودیگران ، اولویت دادن به امور فرعی ،. تنبیه وتوبیخ شدن ، بیماری ودرد ، توهم خود بزرگ بینی ، رعایت نشدن نوبت ها ، در ماندگی در برابر مشکلات شخصی و زندگی ، فخر فروشی و تجمل گرایی ، زورگویی و به کرسی نشاندن حرف به دیگران ، لجبازی کردن ها ، متوقع بودن ، کینه ورزی ، حسادت ها ، وسوسه ی شیطان  و….است.

 

۷٫ زیان هایی که خشم دارد :

خشم یک جنون آنی است که فرد خشمگین برای لحظه ای عقل خود را از دست می دهد زیان هایی جانی ، مالی و ناموس که سالها پشیمانی برای افراد دارد و حسرت اینکه که چرا خودش را کنترل نکرده می خورد.

مضرات خشم به دسته ی جسمی ، روحی و آخرت تقسیم می شود.

 

نقل قول

(معجون عجیب : در کتاب ارزشمند کشکول شیخ بهایی در این مورد مطلب آموزنده ای نقل شده به این مضمون : انوشیروان بر وزیر دانشمندش بزرگمهر خشم کرد و اورا به زندان انداخت . چندروز بعد که عصبانیت شاه برطرف شد ، کسانی را فرستاد تا از وضعیت بزرگمهر برای او خبر بیاورند ،فرستادگان ، بزرگمهر  را در حال آرامش خاطر و روحیه ی خوب دیدند ، تعجب کردند وقتی علت را پرسیدند ، او گفت : من با پنج داروی مفرد معجونی می سازم ، این معجون حال من را خوب و سرحال نگه می دارد. بزرگمهر گفت : داروی مفرد اول من توکل بر خداست و اینکه همه چیز به دست اوست. داروی دوم این که در هر حال ووضعیتی بدتر از آن وجود دارد. داروی سوم اینکه چون در وضعیت بدتر نیستم پس برای این وضعیت باید خدای متعال را شکر کنم. داروی چهارم اینکه بی تابی و جزع و فزع هیچ سودی برای من ندارد. داروی پنجم اینکه کسی از فردا خبر ندارد  ، شاید فردا وضعیت دیگری پیش آید که همه ی رنج های من برطرف شود. انوشیروان پس از باخبر شدن از این موضوع از او دلجویی کرد و با احترام و عزت به مقام خود باز گرداند. آیین تندرستی ص ۴۳۲)

خوب بعضی از این ضرر وزیان های عبارت اند از : سرگیجه و سردردهای طولانی ، لکنت زبان و تغییر گفتار ،.لرزش و پرش های غیر اختیاری اعضای بدن ، ناراحتی های گوارشی ، بی اشتهایی و پر اشتهایی های عصبی افسردگی ، فشار خون و گرفتگی رگها ، سکته های قلبی ومغزی ، بی خوابی و اختلال در خواب ، خطر جانی ، منشا دعوا و درگیری های فردی وگروهی با اثرات جبران ناپذیر ، دروغگویی ها، آشکار کردن معایب و بروز خصوصیات بد درونی ، بر هم خوردن تعادل در قضاوت ها ، از بین رفتن ایمان و دین ، عامل ایجاد گناه و ابزار شیطان و جهنمی شدن و…..

anger management control

۷٫ راهکارهایی برای پیشگیری از خشم

” پیشگیری بهتر از درمان است “

خوب بعد از عنوان کردن عوامل و زیان های خشم به راههایی برای پیشگیری از عصبانیت های بی جا می پردازم :

  • زود بخوابید :

هرشب زودتر و به موقع بخوابید و صبح زودتر از خواب بیدارشوید که باعث سرحال بودن شما در طول روز می شود . هنگام بیدارشدن چند دقیقه در بستر بشینید تا سیستم عصبی و ماهیچه ها آماده ی کارکرد طبیعی خود شوند و بعد کارهای روزانه را بدون استرس و شتاب شروع کنید.

  • غصه نخورید وناراحت نباشید :

اگر در هر کاری مربوط به خودتان شکست خوردید ناراحت نشوید و فقط سعی کنید آن ها را فراموش کنید ، از شکست ها در جهت پیروزی کمک بگیرید و شکست ها را مقدمه ی موفقیت بدانید. سعی کنید خود را شاد وسرحال نگه دارید و حتی شده اینطور وانمود کنید.

  • حساب دخل وخرجتان را داشته باشید :

همیشه به اندازه ی داشته هایتان خرج کنید و اگر لازم بود اولویت بندی کنید و عقب انداختن خواسته هایتان را تحمل کنید وآرامش خود را حفظ کنید.

  • باخونسردی و آرامش کارهایتان را انجام دهید :

اضطراب ونگرانی تمرکز شما را به هم می زند و باعث می شود کارهایتان با شکست مواجه شود و باعث خشم تان شود . پس با آرامش روی انجام کارها متمرکز شوید.

  • احتیاط داشته باشید :

در انجام هرکاری احتیاط باعث جلوگیری از اتفاقاتی که آرامش شما را برهم زدن و شما را عصبی می کند می شود

  • بدون اطلاع از چیزی اظهار نظر نکنید :

تا از شما چیزی پرسیده نشده پاسخی ندهید و تا چیزی را نمی دانید پاسخی ندهید ، زیار اگر نتوانید یا اشتباه پاسخ دهید موجب بی احترامی وخشم شما میشود

  • در انجام کارهایتان جدی ومتعهد و متمرکز باشید :

دل به انجام کاری ندادن موجب عدم موفقیت و خشمگین شدن شما می شود .پس هر کاری را با باجدیت انجام  دهید.

  • با افراد عصبی مسافرت نکنید .
  • کمک خواستن از خدا :

فردی که ضمن سعی وتلاش خود در کارها همه چیز هارا به خدا می سپارد و چون می داند خدا پشت وپناهش است کمتر عصبی می شود و آرامش بیشتری را تجربه می کند

  • بخشندگی :

بهترین راه پیشگیری از خشم این است که گذشت و بخشندگی داشته باشید.

  • انتخاب افراد شایسته :

اگر کسی که مدیریت جایی که با مردم سروکار دارد خداشناس باشد ، رضایت خدا و مردم برایش مهم است و کارفرما وارباب رجوع کمتر دچار خشم بی جا می شوند.

امیر مومنان (ع) در نامه ی تاریخی به مالک اشتر در مورد انتخاب کارگزاران شایسته می فرماید : درمورد کارگزاران خود بنگر ؛ آنان را با آزمایش به کار بگیر نه از روی میل شخصی و بدون مشورت با دیگران . کارگزاران را از میان گروه اهل تجربه و با حیا انتخاب کن.( نهج البلاغه نامه ۵۳ ، ص ۵۱۸)

  • خانواده را خوشحال نگه دارید :

سعی کنید تمام اعضای خانواده همه همدیگر را شاد نگه دارید. با بچه هابازی کنید .چرا که با شاد بودن خانواده خیلی از ناراحتی ها، خستگی ها و مشکلات شخصی که باعث خشم می شود به دست فراموشی سپرده می شود.

  • با خودتان خلوت داشته باشید :

در خلوت به بررسی ابعاد شخصیتی و اعمال خود بپردازید. دنیا جای محاسبه و ترمیم اعمال است.

  • کار کنید :

اگر حتی شغل کنونی خود را به هر دلیلی دوست ندارید تا زمانی که شغل بهتری پیدا نوردید شغل کنونی خود را از دست ندهید . زیرا بیکاری و بی پولی بیشترین دلایل خصم را در جامعه دارد.

  •  وقت شناسی :

وقت شناسی و تنظیم ساعات و برنامه ریزی ، نظم خاصی برای افکار وکارها بوجود می آورد .” به نقل از امام خمینی (ره) : همه ی کارها چنان که می خواهید پیش بینی می کنید پیش نمی روند پس همیشه برای رفتن به هرکجا یا انجام هرکاری زمان اضافه در نظر بگیرید تا با کمبود وقت روبرو نشوید ” این وقت شناسی از بسیاری از عصبانیت ها جلوگیری می کند.

  • صله ارحام :

دیدار فامیل و دوستان موجب ایجاد روحیه ی مثبت میشود که فرد خیلی از ناراحتی های روانی وعصبانیت هایش را فراموش میکند .

  • نینداختن کار امروز به فردا :

هرکاری را سروقت مقرر انجام دهید چون بسیاری از مواقع به دلیل کمبود وقت و انجام نشدن کارها و یا انباشته شدن کارها روی هم موجب کلافگی و عصبانیت می شود.

(بهترین لحظه در عمر شما همین لحظه ای است که الان در اختیار دارید .پس نهایت استفاده را از آن بکنید و از بسیاری پشیمانی و عصبانیت جلوگیری کنید )

  • آرزوی محال نکنید :

در آرزو کردن محتاط باشید چون  آرزوهای محال که یا خیلی دیر به آنها می رسید یا هرگز نمی رسید موجب خشم شما می شود.

  • خودمختاری :

مشورت کار بسیار خوب وپسندیده ای است اما چون انسان مختار آفریده شده و به او قوه ی عقل و شعور درک خوبی وبدی داده شده تصمیم نهایی با خودتان است.

  • به عقاید دیگران احترام بگذارید :

هرکسی عقیده و ایده و نظرات مربوط به خود را دارد و هیچ کسی نباید به خودش اجازه ی توهین وبی احترامی به عقاید دیگران را بدهد و بدون استدلال در برابر او عصبانی شود.

  • خودآرام سازی :

وقتی عصبانی هستید از مهارت های خودآرام سازی استفاده کنید . میزان خشم خود را روی یک مقیاس صفر تاصد درجه بندی کنید سپس خود را آرام کنید تا این میزان خشم به سطح پایین تر (۳۰ یا پایین تر) برگردد. یک لیوان آب هنگام عصبانیت ، دوش آب ولرم و پیاده روی و…آرامبخش های خوبی هنگام عصبانیت هستند.

  • گفتگو :

خشم معمولا با تعارض همراه است. مذاکره وگفتگو خشم را کاهش میدهد و باعث می شود که افراد از عقاید و نظرات دیگران واینکه دیگران هم صاحب حق هستند آگاه سوند و به حل مسایل بپردازند.

  • مشکل شما فقط مشکل شماست :

هرکسی در زندگی خود مشکلاتی دارد ولی نباید از مردم انتظار داشته باشید که دیگران مشکلات راحل کنند و اگر این کار را نکردند عصبانی شوید . همیشه باید این را مدنظر داشته باشید که مشکل هرکسی به خودش مربوط است و نباید بخاطر مشکلات خود با دیگران بدرفتاری کرد و عصبانی شد.

  • بی اهمیت بودن مسایل کوچک :

همیشه باید از خود پرسید که آیا این قضیه ارزش عصبانیت من را دارد ؟ باکمی دقت وفکر درمورد مجادلات روزانه متوجه این می شوید که تقریبا ۹۰ درصد آنها کم اهمیت وبرای هیچ بوده. کمی صبر کلید غلبه برعصبانیت است.

از افراد همیشه عصبانی و گله مند و معترض از همه چیز که تاثیر بدی روی رفتار وگفتار فرد دارد فاصله بگیرید و در عوض با افراد صبور و خوش اخلاق به عنوان یک عامل اخلاقی-اجتماعی که باعث آرامش ، تعادل در بروز خشم شما میشود معاشرت کنید.

 

تا اینجا با انواع خشم و ضررهای آن و نحوه ی پیشگیری آن آشنا شدیم ودراین مورد به اینکه چگونه می توان در هنگام عصبانیت  آن را کنترل کردمی پردازیم. خشم وغضب یک احساس طبیعی و درونی بسیار قدرتمندند و عصبانیت درست وبه موقع بد نیست و هیچ وقت نباید و نمی شود به فکر از بین بردن آن بود بلکه باید آن را کنترل کرد. ناید بی جا وهمیشه و سر مسایل کوچک و بی ارزش عصبی شد.

 

۸٫ راههایی برای کنترل خشم

  • یادخدا :

اگر رضایت خدارا در نظر داشته باشیم به سبب رضایت او از ابراز خشم های بی جا خودداری می کنیم .یاد ورضایت خدا که قدرتی بالاتر از قدرت اونیست مهمترین عاملی است که می تواند انسان را از خیلی کارهای ناشایست باز دارد.

“پیغامبر اسلام (ص) می فرماید : هرکسی که از ابراز خشم علیه مردم خودداری کند خدای تعالی هم عذاب روز قیامت را از او برمی دارد . اخلاق بشری ص ۳۴۸)

  • خانواده :

اگر خشم مزمن و هیجان بازداری شده  و ریشه دار باشد شاید بتوان ریشه ی آن را درکودکی فرد پیداکرد. طبق تحقیقات روان تحلیلی خانواده تاثیر زیدی در شخصیت بزرگسالی دارد. بعضی از کودکان به طور غریزی خشمگین اند. یکی از بهترین راههای کنترل آن این است که پدر ومادر خانواده برای رسیدن اهداف خشمگین نشوند و با مهر ومحبت باهم برخورد کنند تا کودکان هم یاد بگیرند که نیازهای شان را با گفتگوی درست برطرف کنند نه با فریاد و عصبانیت.

  • تخلیه خشم :

خشم خود را با کارهایی مثل فریاد زدن درتنهایی ، مشت به بالش یا کیسه ی بوکس کوبیدن ، ورزش کردن ، گریه کردن و استخر رفتن و….. تخلیه کنید.

  • دوری از مکانی که باعث عصبانیت شده :

خشم یکی از حالات آنی است و بعد از گذشت چند دقیقه و بازگشت دوباره ی خون به مغز و فرد به حالت عادی خود برمی گردد و این موقع است که اگر کاری انجام داده باشد پشیمان می شود. دراین حالت که از محل دورشدید خودتان را با جملات آرام کننده آرام کنید. قدم بزنید ، نفس عمیق بکشید و یک لیوان آب یا نوشیدنی بنوشید ، با آدم های امن و دوست داشتنی زندگی تان حرف بزنید و….

” امام باقر (ع) می فرماید : پیامبر اسلام (ص) عادتش این بود که هرگاه خشمگین می شد مجلس را ترک می کرد. تزکیه نفس ج ۱ ص ۴۸۶ ”

  • حالتتان را عوض کنید :

هرحالتی که هنگام عصبانیت دارید تغییر دهید قطعا احساساتتان هم عوض می شود.

“امیرمومنان (ع) می فرمایند : هرکسی که ایستاده خشمگین شود فوری بنشیند ، چون به این وسیله وسوسه شیطان ازاو دور می شود. تزکیه نفس ج ۱ص ۴۸۵ ”

  • فکر کردن به عوارض خشم :

خشم بی مورد عوارضی مثل سکته مغزی وقلبی ، ایست قلبی ، فشار خون و قند خون بالا و بسیاری از مشکلات دیگر دارد . چه اعمال و قتل هایی که در موقع خشم انجام می شود و بعد باعث پشیمانی می شود. اگر همیشه به موقع عصبانی شدن این هارا به یاد آوریم هیچوقت بی جا و بی مورد عصبانی نمی شویم و هنگام عصبانیت کاری انجام نمی دهیم.

حتی اگر گاهی عصبانیت منطقی باشد ولی نباید اجازه داد که طولانی شود، خشم در محل کار یا در منزل یا هرجا سعی کنید تاجایی که امکان دارد ببخشید و گذشت کنید و عفو وبخشش را سرلوحه ی زندگی خود قرار دهید. اینطوری هم خودتان آرامش راتجربه خواهید کرد هم رضایت خداراجلب کردید. هنگام عصبانیت از یک تا ده بشمارید ، چند صلوات بفرستید و….

قبل از انجام هرکاری آن را تصور کنید و در مقابل بدترین برخورد دیگران یا هرچیزی خود را آماده کنید. اینطوری بهتر می توانید هرچیزی را تحمل کنید و با آن منطقی تر برخورد می کنید.

  • فهرستی از خشم ها :

فهرستی از عوامل ایجاد کننده ی خشم هایتان تهیه کنید و درآن علل را بیان کنید وآن هارا بررسی کنید و از سوء تفاهم ها با گفتگوی صریح و روشن جلوگیزی کنید و عصبانیت های بی جا را بشناسید.

  •  مراجعه به روان پزشک :

اگر احساس می کنید عصبانیت شما داینی و غیر قابل کنترل و به شکل بیماری شده که تاثیرات بری را برزندگی و شغل شما داردو زندگی شمارا تحت تاثیر قرار داده به مشاوره بروید و کمک بخواهید که چگونه عصبانیت ها کم شود و بهتر رفتار کنید.

  • گفتگوی مناسب :

برای حلوگیری از سوء تفاهم و خشم بی جا باید درست وبجا ، صریح و روشن و بدون ابهام درمورد خواسته ها صحبت کرد و بیان احساسات و مطلع کردن دیگران از احساسی که درباره ی کارای آنها داریم ، نباید نظر خود را تحمیل کرد. به عقاید دیگران احترام گذاشت. پس جهت جلوگیری از عصبانیت هاب بی جا باید مذاکره کننده ی خوبی بود.

  • مصرف گیاهان و داروهای موثر برکنترل خشم :

بعضی از گیاهان و داروها بر ناراحتی روحی و روانی موثرند .یکی از کم هزینه ترین راه برای کنترل و پیشگیری از خشم است مصرف کاهوست.کاهو بدلیل داشتن ویتامین آ ، ب ، ث ، آهن ، کلسیم ، فسفر ، آهک ، منیزیم ، ید ، سدیم ، مس ، منگنز و روی  خواص ضد عصبانیت و اضطراب دارد.

 

 ودرآخر در برابرخشم می توان از عبارات تاکیدی هم جهت آرام سازی  استفاده کرد :

_ هرقدر بیشتر آرام باشم بیشتر می توانم موقعیت را کنترل کنم و برشرایط مسلط باشم.

_این موقعیت هم یک تجربه ی یادگیری مفید است.

_این جریان تنش زا و جدی است اما من هم آماده ام

_نفس عمیق بکشم ، آرام باشم و قطعا در آرامش بهتر می توانم تصمیم بگیرم.

_نباید به دیگران اجازه دهم عصبانیت و رفتار دیگران بر من اثر بگذرد و باید خوددار باشم.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *