0

قوانین هستی و فیزیک کوانتوم (۲)

خداوند در خلقت جهان طاس نمی ریزد!!!

جمله ای از انشتین که جهان را متحول ساخت اما در نهایت شکست خورد. تجسم کنید دنیا مثل یک بازی است و ما تنها تماشاگران این بازی! در هر لحظه تعدادی حرکت مجاز به انجام است و این خداوند است که حرکت نهایی را برمی گزیند. کاری که فیزیک برای ما انجام میدهد این است که با تماشای دقیق بازی سعی در فهمیدن قوانین بازی است. فیزیک کوانتوم مجموعه ای از بهترین و قوانین کشف شده است برا درک بالاتری از روند تغییرات کاینات می باشد. در ادامه قصد داریم بیشتر با این موضوع آشنا شویم و از این قوانین برای زندگی بهتر استفاده کنیم.

اصل عدم قطعیت

خداوند در خلقت جهان طاس نمی ریزد!!! این جمله تاریخی مربوط به انشتین است که در اوایل قرن بیستم زمانی پس از تولد مکانیک کوانتومی بر سر زبانها افتاد. در آن روزها که مکانیک کوانتومی موفقیت های خود را یک به یک به جهان معرفی می کرد، فیزیکدانان بر سر مفهوم و فلسفه کوانتوم مناظرات بحث برانگیزی داشتند. یکی از این مشهورترین مناظرات، مناظره بور و انشتین بود.

کوانتوم

همانطور که در مقاله قبل اشاره کردیم، یکی از ویژگی های مکانیک کوانتومی عدم قطعیت یا مفهوم احتمالات و رخ دادنهای تصادفی می باشد. انشتین جمله معروف انشتین ” خداوند در خلقت جهان طاس نمی ریزد!!!” در همین زمان گفته شد؛ زیرا او با این بعد مکانیک کوانتومی مخالف بود و در مقابل بور پاسخ می داد “لازم نیست تو به خدا بگویی چه کار کند!!!” بور معتقد بود انتخاب احتمالی و تصادفی قانون طبیعت است و غیر پیش بینی بودن رفتار طبیعت در آینده ویژگی این جهان است. در پاسخ به مخالفت انشتین، بور اظهار می داشت اگر بشود با قطعیت در مورد رفتار جهان صحبت کرد  و تصمیم خدا برای آینده را پیش بینی کرد تفاوتی بین ما و خدا وجود ندارد.

کوانتوم

مفهومی که در اینجا باید به آن اشاره کنیم، مفهوم عدم قطعیت یا به عبارتی اصل عدم قطعیت می باشد. اصل عدم قطعیت به زبان ساده می گوید که طبیعت اجازه اندازه گیری را به طور دقیق و همزمان به ما نمی دهد! به عبارتی توزیع احتمالی جای قطعیت را می گیرد و تفاوت اصلی بین مکانیک کلاسیک و کوانتومی می باشد.

وقتی صحبت از احتمالات می شود، معمولا آزمایش فکری “گربه شرودینگر” مطرح می شود. این آزمایش فکری که توسط شرودینگر پیشننهاد شد بدین صورت بود؛ فرض می کنیم که جعبه ای در بسته داریم که درون آن یک گربه، یک منبع پرتوزا و یک شیشه گاز سمی وجود دارد. با احتمال پنجاه درصد ممکن است منبع پرتوزا پرتویی تابش کند و باعث شکستن شیشه گاز سمی شود و گربه بمیرد. در این صورت ما جعبه ای داریم که با احتمال پنجاه درصد یک گربه مرده و با همین احتمال یک گربه زنده داریم. اکنون حالت درون جعبه مجموع دو حالت زنده و مرده برای گربه می باشد!

در ابتدا عده ای زیادی پیرو تفکر انشتین بودند اما آزمایشات انجام شده در حوزه مکانیک کوانتومی نشان داد که تفکر بور پیروز این مباحثه بوده است! به ظاهر به این نتیجه می رسیم که خداوند برای اداره جهان طاس می ریزد!!! اما اگر فلسفی تر به ماجرا نگاه کنیم درمیابیم که هرج و مرج و اتفاقات تصادفی جهان را پیش نمی برد بلکه این نگرش از محدودیت ما در اندازه گیری و بررسی پدیده های جهان سرچشمه می گیرد. بهترین تعبیر این است که بگوییم؛ بله، خداوند تاس می ریزد اما نه به این معنی که جهان به صورت بی نظم و هرج و مرج پیش می رود، بلکه این طاس ریزی به معنی باز بودن دست خدا در مقدرات است و بسته بودن دست ما در پیش بینی مقدرات خداوند.

هدف از بیان مفهوم اصل عدم قطعیت در مکانیک کوانتومی این است که باید بدانیم قوانین این جهان به گونه ای است که همواره مسیرها و احتمالات متفاوتی برای به انجام رسیدن یک مساله وجود دارد و این ما هستیم که باید با بالابردن احتمال گزینه مناسب، احتمال رخ دادن آن را تقویت کنیم. چون طبق اصول مکانیک کوانتومی نتیجه عمل مجموع تمام احتمالات ممکن می باشد و سیستم در نهایت در یکی از حالات قرار می گیرد. نه تنها هیچ گاه نمی توان به قطعیت آینده را پیش بینی کرد، بلکه احتمال رخ دادن هر احتمال وجود دارد. برای اینکه احتمال وقوع یک مسیر را بیشتر کنیم باید بتوانیم در مسیر آن قرار بگیریم که برای این مورد باید بدانیم چگونه تاثیر مستقیم بر روی قرار گیری در مسیر دلخواه داشته باشیم که در مقالات بعدی به آن می پردازیم.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *