0

قوانین هستی و فیزیک کوانتوم (۳)

جمله دیگر از انشتین که تاثیری عمیق بر روی فلسفه کوانتوم گذاشت. یکی از نتایج شگفت انگیز مکانیک کوانتومی که بارها به اثبات رسیده است، اثر مشاهده گر بر روی سیستم کوانتومی است. این اثر می گوید که با مشاهده و اندازه گیری، نتیجه رفتار کوانتومی دست خوش تغییر می شود. هنگامی که یک سیستم کوانتومی اندازه گیری نمی شود همانند یک موج رفتار می کند که احتمال حضور آن در تمامی احتمالات هست اما با اندازه گیری، موقعیت سیستم به آن تحمیل می شود و سیستم رفتار طبیعی خود را از دست می دهد. اکنون آیا این اثر بر انرژی که ما به کاینات می فرستیم تاثیر می گذارد؟

اثر مشاهده گر

در مکانیک کوانتومی به تاثیر مشاهده یا اندازه گیری روی سیستم، اثر مشاهده گر گفته می شود. در ظاهر شاید به نظر بیاید که مشاهده و یا اندازه گیری نمی تواند تاثیر محسوسی بر روی عملکرد سیستم بگذارد، اما اکنون با چند مثال این مساله را بیان کنیم. در اندازه ماکروسکوپی می بینیم که هنگامی که می خواهیم دمای یک جسم را اندازه گیری کنیم باید دماسنج را در تماس با جسم قرار دهیم، هر چقدر دمای جسم به دمای دماسنج نزدیکتر باشد اختلال کمتری به سیستم وارد می شود، زیرا دمایی که نشان می دهد حاصل تعادل گرمایی جسم و دماسنج می باشد. پس با تغییر عدد دماسنج سیستم از حالت اولیه خود خارج می شود و در یک حالت ثانویه قرار می گیرد. گرچه در این موارد تغییرات نامحسوس است اما وجود دارد. در اینجا ما با اندازه گیری، سیستم را از حالت اولیه خارج کرده و در یک حالت نهایی قرار دادیم. به بیانی دیگر، ما با اندازه گیری، حالت نهایی را به سیستم تحمیل کردیم و سیستم اولیه خود را از دست دادیم. مثال دوم اندازه گیری فشار یک سیستم می باشد. هنگامی که میخواهیم فشارسنج را به یک سامانه مورد بررسی متصل کنیم، به مقدار کمی سیستم را از حالت اولیه خارج می کنیم. زیرا هنگام اتصال فشار سنج، اندکی(غیرقابل محسوس) فشار اولیه سیستم را از دست می دهیم. بدین صورت با عمل اندازه گیری و یا مشاهده، سیستم اولیه را ازدست داده و حالت نهایی را به سیستم تحمیل کرده ایم.

مثال های گفته شده در پاراگراف قبل مثالهای ماکروسکوپی بودند. در مقیاس های میکروسکوپی که مکانیک کوانتومی برقرار است، اثر مشاهده گر به شدت مورد بررسی قرار می گیرد. ساده ترین مثال در این مورد مشاهده سیستم می باشد. فرض کنید می خواهیم یک تصویری از یک ذره داشته باشیم، طبق ابتدایی ترین اصول فیزیک نور می دانیم که باید نوری از ذره را دریافت کنیم تا بتوانیم تصویری از آن ثبت کنیم. از طرفی دیگر ذره ای مانند الکترون مقدار قابل توجهی از انرژی خود را هنگام گسیل نور از دست می دهد، در نتیجه با مشاهده وجود این ذره، ما الکترون با ویژگی های اولیه را از دست داده ایم و اکنون یک الکترون با ویژگی های جدید داریم. به عبارتی با مشاهده، ما سیستم را از دست دادیم و سیستم رفتار طبیعی خود را از دست می دهد.

این مساله در آزمایش بارها و بارها به اثبات رسیده است. آزمایش دو شکاف یانگ بهترین اثبات این مساله می باشد. این آزمایش هم با پرتوهای نور انجام شد و هم با ذرات الکترون. در هر دو آزمایش ذرات به پرده ای تابیده می شوند که دو شکاف باریک روی آن وجود دارد و یک طرح تداخلی روی صفحه اصلی شکل میگیرد. طرح تداخلی به شکل یک باریکه پرنور و چندین باریکه کمرنگ است. دانشمتدان برای درک بهتر رفتار موجی-ذره ای بر روی شکاف ها حسگرهایی را قرار دادند تا بفهمند ذرات یا پرتوهای نور از کدام شکاف عبور می کنند که طرح خاص تداخل شکل می گیرد. اما نتیجه خیلی شگفت انگیز بود!، زیرا با وجود حسگرها طرح تداخلی شکل نمی گرفت. تنها دو شکاف پرنور روی صفحه قرار داشت!!!

کوانتوم

همچنین می توانید آزمایش فکری “گربه شرودینگر” در مقاله قبل را بیاد آورید. جعبه ای که حالت نهایی گربه در آن، حاصل برهم نهی دو حالت مرده و زنده برای گربه است! تا زمانی که جعبه باز نشده، گربه هم می تواند مرده باشد و هم زنده، یعنی یک حالت موج گونه با احتمال پنجاه درصد مرده و پنجاه درصد منفی. اما بعد از باز کردن جعبه سیستم در یکی از حالات می رود، گربه یا مرده است یا زنده. به عبارتی با اندازه گیری، یک حالت نهایی به سیستم تحمیل می شود.

مهم ترین نتیجه آزمایش این بود که با اندازه گیری روی سیستم های کوانتومی، نتیجه تحت تاثیر قرار می گیرد و تغییر می کند. در واقع اگر بخواهیم طبیعت به طور طبیعی رفتار کند باید آن را رها کنیم. این قانون طبیعت است!!! طبیعن به ما اجازه دخالت نمی دهد و در صورت دخالت، طبیعت را از دست داده ایم. عده ای از پژوهشگران روانشناس معتقدند این قانون در مورد انرژی که ما به کاينات می فرستیم نیز صادق است، یعنی هنگامی که از کاینات درخواستی داریم و درخواست خود را با انرژی و فرکانسی ارسال می کنیم، باید آن را رها کنیم و تنها منتظر نتایج آن باشیم. این مبحث در موضوع دعا و اعتماد به خداوند به طور مفصل بررسی می شود.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *